آشنایی با تولید نرم افزارهای چندرسانهای (بخش دوم)
۴- نگارش و تنظیم هدفهای جزئی مباحث: سادهترین راه نوشتن اهداف جزئی یک مبحث، این است که براساس هر موضوع فرعی یک هدف جزئی نوشته شود. ماهیت اهداف جزئی همانند هدف کلی مبحث است، اما در قالب موضوعی ریزتر و محدودتر. بهعبارت دیگر، هدفهای جزئی، اهداف زیرمجموعه هدف کلی موضوع مورد نظر هستند. دقت در نوشتن اهداف جزئی و تنظیم درست توالی آن، میتواند موجب نظم بیشتر فعالیتهای آموزشی شود و در نهایت، تحقق هدف کلی را تضمین کند.
۵- نگارش و تنظیم هدفهای رفتاری درس: پس از نوشتن هدفهای جزئی، طراح باید هدفهای جزئی را تبدیل به هدفهای رفتاری کند. هدفهای رفتاری هر مبحث باید با توجه به شرایط، ضوابط و امکانات متناسب با سطوح مختلف حیطههای یادگیری تنظیم شود. سپس براساس سلسله مراتب از آسان به مشکل یا بهصورت پیشنیاز و پسنیاز مرتب گردد. در هدفهای رفتاری، عملکرد (نوع رفتار)، شرایط و معیار دقیقا باید مشخص شود.
۶- نگارش مراحل ارائه محتوی: در مرحله ارائه درس، محتوای آموزشی باید دقیقا مشخص شود. در این مرحله باید دقت کرد که بخشهای مختلف محتوا با یک روال منطقی ارائه شده و هیچ نکته نامفهومی در میان مطالب ارائهشده وجود نداشته باشد. همچنین لازم است در این قسمت زمان لازم برای هر قسمت بهطور دقیق مشخص شود.
ارائه محتوا در حقیقت قسمت اصلی کار تنظیم سناریو و شامل دو قسمت اصلی است:
۱- سازماندهی کلیه محتوای بخشها و توالی آنها باید رعایت شود.
۲- روش آموزش قسمتهای گوناگون مشخص شود.
پس از مشخص شدن این موارد باید دست بهکار شده و اجزای آموزشی(شامل متن، عکس، فیلم و…) مورد نیاز برای رسیدن به اهداف هر بخش را با توجه به نوع نرمافزار مورد نظر از منابع مختلف تامین و مکان و نحوه نمایش هر یک را بهصورت کاملا دقیق مشخص کنیم.
برای بالا بردن بازده آموزشی، لازم است برای هر قسمت خلاصه و نتیجهگیری را نیز پیشبینی کرده و پس از پایان هر بخش آن را ارائه کنیم.
۷- طراحی مرحله ارزشیابی: پس از ارائه محتوا و جمعبندی و نتیجه گیری، لازم است از چگونگی تحقق اهداف آگاه شویم. اگرچه این عمل ممکن است در طول فعالیتهای آموزشی بهطور ضمنی انجام شود، اما ضرورت دارد پس از پایان ارائه محتوا، با طراحی بخشی به این منظور (ارزشیابی یا آزمون) کاربر را از میزان یادگیری خود آگاه کرده تا در صورت نیاز به تکرار دوره آموزشی اقدام کند.
به این منظور با توجه به اهداف رفتاری تعیین شده نسبت به طراحی و تنظیم پرسشها اقدام و در این بخش از آنها استفاده میکنیم. برای رسیدن به بهترین نتیجه در این بخش سوالات باید بهگونهای تنظیم شوند که هم از تنوع کافی برخوردار باشند، یعنی از همه انواع سوالات مانند پرسشهای چندگزینهای ، پرکردنی، درست و غلط، مرتبسازی و… استفاده شده و هم سوالات و پاسخهای آنها بهصورت تصادفی نمایش داده شوند تا امکان بهخاطر سپردن جوابها کاهش یابد همچنین باید امکاناتی برای تصحیح خودکار سوالات و نمایش نتیجه آزمون و مرور پاسخهای سوالات نیز در نظر گرفته شود.
برای رسیدن به این اهداف میتوان نرمافزارهای مخصوص ساخت آزمون را بهکار برد یا در صورت تسلط به زبانهای برنامهنویسی، نسبت به ایجاد آن اقدام کرد که در این مورد بهصورت مفصل در بخشهای بعدی خواهیم نوشت.
۸- مرحله تعیین فعالیتهای تکمیلی: با در نظر گرفتن این بخش میتوان تمرینات و منابع مختلفی را برای یادگیری بیشتر کاربر به وی پیشنهاد کرد و در صورت ارتباط آنلاین نتیجه این فعالیتها را گردآوری کرد.
ویژگیهای اساسی نرمافزارهای آموزشی الکترونیکی
۱- تکرار: یک محتوای الکترونیکی باید قابلیت تکرار داشته باشد و با توجه به نیاز کاربر هر زمان و به تعداد دفعات مورد نیاز کاربر بتواند آن را اجرا کند.
۲- تعامل(Interactive): یک محتوای الکترونیکی باید با مشارکت کاربر در آموزش و دوری از آموزش یکسویه انجام گرفته و در موارد مورد نیاز انجام عملیات مختلف، حین آموزش و انجام آزمون در پایان آموزش از کاربر درخواست گردد.
۳- ارتباط: در یک محتوای الکترونیکی باید امکان برقراری ارتباط در جریان آموزش و انجام راهنماییهای لازم فراهم آید.
محورهای تولید نرمافزار
۱- محتوا: ارزش آموزشی نرمافزار، حجم کار، اجزای نرمافزار شامل تصاویر متحرک و ثابت، فیلم، صوت و ….
۲- آموزشی: ایجاد انگیزه در فراگیر و خلاقیت و تعاملی بودن نرمافزار و ارزشیابی
۳- فنی: سرعت دسترسی، راهنما، روش نصب و استفاده، ارائه در وب، صداگذاری، گرافیک، رنگ و….
آموزش تولیدمحتوای الکترونیکیناصر عبدی
عمران مرادنیا